Khâu ý tưởng và kịch bản: ba công cụ, mỗi cái một việc

Khâu đầu tiên của một video không phải là quay. Là ngồi nghĩ: quay cái gì, kể theo thứ tự nào, mở đầu bằng câu gì để người ta không lướt qua.

Đây cũng là khâu mình mất nhiều thời gian nhất lúc mới bắt đầu, vì không có ai giao đề bài. Ba công cụ dưới đây giúp mình ở ba việc khác nhau — không cái nào thay được cái nào.

ChatGPT — người ngồi nghĩ cùng, quyết thì vẫn là mình

Mình dùng nó như một người ngồi cạnh để nghĩ cùng: gợi ý hướng triển khai, dựng dàn ý, viết thử vài cách mở đầu, đặt tiêu đề, dịch phần mô tả sang tiếng Anh.

Cái nó làm tốt là phá thế bí trang giấy trắng. Mình gõ vào một ý lộn xộn, nó trả lại năm cách sắp xếp, mình nhìn vào rồi biết mình muốn cái nào.

Cái phải cẩn thận: nó bịa được. Bịa số liệu, bịa sự kiện, bịa cả tên người, mà giọng văn thì rất chắc chắn. Nên luật của mình là: bất cứ con số hay sự kiện nào nó đưa ra mà mình định đưa vào video, mình phải tự kiểm lại từ nguồn thật. Còn chuyện của nhà mình thì nó không biết — phần đó mình tự viết.

Máy giúp mình sắp xếp chữ. Nội dung thật thì vẫn phải là chuyện mình đã sống.

1of10 — xem ngách đang có gì chạy được

Công cụ này tìm những video "vượt trội" so với chính kênh đăng nó: kênh nhỏ mà video lên cao bất thường. Mình dùng ở giai đoạn chọn ngách và tìm khuôn video.

Vì sao nhìn kênh nhỏ chứ không nhìn kênh lớn? Kênh triệu người theo dõi thì đăng gì cũng có người xem — nhìn vào không học được gì. Kênh nhỏ mà một video bật lên thì thường là vì nội dung đó đúng thứ người ta đang tìm, chứ không nhờ sẵn có khán giả.

Cái phải cẩn thận: một video bật lên có thể chỉ vì may. Mình không bao giờ kết luận từ một video — phải xem nhiều video cùng khuôn, xem kênh khác có làm được không, rồi mới tin đó là một khuôn thật.

vidIQ — nhìn phía từ khoá và đối thủ

vidIQ mạnh ở phần số: từ khoá nào đang được tìm, kênh cùng ngách đang đặt tiêu đề kiểu gì, video nào của họ đang chạy. Mình dùng để đối chiếu trước khi chốt tiêu đề.

Cái phải cẩn thận: phần gợi ý tự động của nó rất dễ dẫn mình vào đường mòn — đặt tiêu đề giống hệt hàng trăm kênh khác. Số liệu thì nghe theo, còn cách nói thì nên giữ giọng của mình.

Thứ tự mình làm

1. Lấy một chuyện thật vừa xảy ra trong nhà hoặc trong việc làm kênh. Đây là bước không công cụ nào làm thay được. 2. Soi xem chuyện đó có khớp với khuôn nào đang chạy được trong ngách không (1of10, vidIQ). 3. Ngồi với ChatGPT dựng dàn ý và thử vài cách mở đầu. 4. Tự viết lại bằng giọng của mình, cắt hết những câu nghe như máy nói.

Bước 4 là bước không được bỏ. Người xem không phân biệt được bố cục hay dở, nhưng nghe một câu không phải giọng người thật thì biết ngay.

Nếu chỉ chọn một

Nếu mới bắt đầu và không muốn trả tiền cho cái nào: chọn ChatGPT, dùng bản miễn phí, và tự xem thủ công mười video của mấy kênh cùng ngách thay cho công cụ soi ngách. Mất thời gian hơn, nhưng đủ để bắt đầu — và lúc mới làm thì thời gian là thứ mình có, tiền thì chưa.